Бунмояҳои астрономӣ ва космологии ҷашни Наврӯз

18:43, 20 Мар.

ДУШАНБЕ, 20.03.2026 /АМИТ «Ховар»/. Наврӯзро наметавон танҳо ҳамчун ҷашни қадимӣ ва суннати мардумӣ арзёбӣ кард, зеро он маҳсули ҷаҳонбинии астрономӣ ва космологии аҳли бостон буда, ташаккул ва пойдории он бар мушоҳидаҳои муназзами ҳаракати ҷирмҳои осмонӣ, аз ҷумла ҳаракати зоҳирии солонаи Офтоб ва муайянсозии эътидоли баҳорӣ такя мекунад.

Бинобар ин, Наврӯзро наметавон танҳо ҳамчун иди гоҳшуморӣ ё анъанаи этнографӣ маънидод намуд, балки падидаест, ки дар он донишҳои астрономӣ, низоми тақсимоти вақт, шинохти табиат ва тарзи зисти ҷомеаи кишоварзӣ ба ҳам омада, дар қолаби як ҷашни умумифарҳангӣ таҷассум ёфтаанд.

-Пояи астрономии Наврӯз дар он ифода меёбад, ки оғози он бо мавқеи нисбии Замин ва Офтоб дар фазои кайҳонӣ мувофиқ меояд, ҳолате, ки дар натиҷа шабу рӯз ба ҳолати баробарӣ мерасанд ва даври нави сол оғоз мегардад.

Дар тафаккури бостонӣ ин падида ҳамчун гузариш аз фасли сармо ба фасли гармо ва аз ҳолати хазон ба марҳилаи эҳё маънидод мешуд.

Ҳаракати солонаи Замин дар мадори худ дар атрофи Офтоб аз нигоҳи физикаи муосир асоси воқеии ин тағйирот мебошад, дар ҳоле ки дар мушоҳидаи бостонӣ ин раванд ба сурати ҳаракати зоҳирии Офтоб дар доираи бурҷҳои осмонӣ дарк мегардид.

Маҳз ҳамин ҳамбастагии қонунияти табиӣ ва таҷрибаи мушоҳидавӣ боис шудааст, ки Наврӯз ҳамчун ҷашни бар пояи нуҷум бунёдёфта то имрӯз пойдор бимонад. Дар ҷаҳонбинии қадим Офтоб ҳамчун сарчашмаи асосии нур, гармӣ ва ҳаёт дарк мешуд ва даври солонаи он ҳамчун қонуни умумии табиат, яъне тартиби ҳамешагӣ ва фарогири равандҳои олам маънидод мегардид.

Бар асоси ҳамин қонуни табиӣ низоми зиндагии инсон, фаъолияти кишоварзӣ ва тақсимоти вақт шакл мегирифт ва танзим мешуд.

Аз ҳамин сабаб Наврӯз ҳамчун оғози сол дар муҳитҳои гуногуни фарҳангии эронитабор аз Бохтару Суғд то Хоразму Фарғона, инчунин дар Порс, Марғиёна ва дигар минтақаҳои олами эронӣ на ба хоҳиш, ташаббус ва тасмимҳои инсон, балки ба ҳаракати воқеии ҷирмҳои осмонӣ вобаста карда мешуд.

Ин иртиботи Наврӯз бо ҳаракати Офтоб ҳамзамон бо мафҳуми пирӯзии нур бар торикӣ пайванд дошт, зеро маҳз аз ҳамин рӯз дарозии рӯз тадриҷан афзуда, тӯли шаб коҳиш меёбад.

Ин тағйироти табиӣ дар ҷаҳонбинии намодӣ ҳамчун ғалабаи неруҳои созанда бар неруҳои вайронгар маънидод мешуд. Ҷанбаи нуҷумии Наврӯзро на танҳо дар сарчашмаҳои хаттӣ ва ойиншиносӣ, балки дар мероси моддӣ низ метавон мушоҳида кард, махсусан дар иконографияи давлатӣ ва нумизматӣ.

Дар ин замина, истифодаи намодҳои офтоб, моҳ ва ситорагон ба он ишора менамояд, ки ҳокимият худро ҷузъе аз тартиби кайҳонӣ ва идомадиҳандаи низоми табиии олам мешуморид.

Бо ин роҳ, қудрати сиёсӣ на ҳамчун падидаи тасодуфӣ ё сирф инсонӣ, балки ҳамчун ҳокимияте муаррифӣ мешуд, ки бо ҳаракати ҷирмҳои осмонӣ ва гардиши мунтазами вақт ҳамоҳанг аст.

Аз ҳамин ҷиҳат ин намодҳо на танҳо унсурҳои ороишӣ, балки василаи ифодаи ҷаҳонбинии космологӣ ва асосноккунии намодии ҳокимият ба шумор мерафтанд. Ин ҷаҳонбинӣ ба таври возеҳ дар сиккакӯбии Кушониён таҷассум ёфтааст.

Дар сиккаҳои тиллоии Канишка ва Ҳувишка тасвири эзади Митро (Хуршед) ҷой дорад, ки таҷассумгари Офтоб, нур ва қувваи ҳаётбахш ба ҳисоб меравад. Илова бар ин дар сиккаҳои Канишка Ҳелиос, яъне эзади юнонии Хуршед ҳам тасвир шудааст, ки ин далели мустанади нумизматикӣ ва синкретизми фарҳангӣ дар доираи ҷаҳонбинии ягонаи кайҳонӣ мебошад.

Инъикоси Митро дар иконографияи пулӣ нишон медиҳад, ки ҷаҳонбинии офтобӣ на танҳо унсури мазҳабӣ, балки ҷузъи идеологияи ҳокимият низ будааст, зеро шоҳ худро зери ҳимояти неруи офтобӣ ва тартиби кайҳонӣ муаррифӣ мекард.

Дар баробари ин, дар сиккаҳои дигари кушонӣ тасвири эзади Мао, яъне Моҳ, ҷой мегирад, ки намоди даврияти вақт ва ҳаракати мунтазами шабонарӯзӣ мебошад.

Якҷоя истифода шудани намодҳои Офтоб ва Моҳ (қамар) дар иконографияи кушонӣ нишон медиҳад, ки низоми вақт ҳамчун падидаи кайҳонӣ дарк мешуд ва ҳамин тасаввурот бо ҷашнҳои марбут ба гардиши сол, аз ҷумла Наврӯз иртиботи маънавӣ дошт.

Дар ҳамин замина истифодаи намоди свастика дар бархе аз намунаҳои сиккаҳои кушонӣ низ қобили таваҷҷуҳ аст, зеро он дар ҷаҳонбинии қадим ҳамчун ишора ба ҳаракат, даврияти вақт ва гардиши пайвастаи неруҳои ҳаётбахш маънидод мешуд.

Ҳамин маҷмуи намодҳои офтобӣ, моҳӣ ва даврӣ аз идомаи суннати кайҳонии тафаккури ориёӣ дарак медиҳад. Ба қавли муҳаққиқи тоҷик Ф. Сафоев, намодҳо ва анъанаҳои ойини меҳрпарастӣ дар байни қавмҳои гуногуни ориёӣ густариши фарох доштанд, ки нишонаҳои онҳоро дар рӯй ва пушти сиккаҳои давраи Кушониён, Ашкониён ва Сосониён метавон мушоҳида кард.

Шоистаи таъкид аст, ки ин муҳит маҳз ҳамон заминаи ҷаҳонбинӣ мебошад, ки дар он Наврӯз ҳамчун ҷашни вобаста ба гардиши кайҳонӣ шакл гирифтааст.

Дар замони Ашкониён намодгузории космологӣ бештар дар нишонаҳои давлатӣ ва аломатҳои ҳокимият зоҳир мегардад.

Намоди Офтоб дар парчами мансуб ба Ашкониён, ҳарчанд ба таври мустақим бо Наврӯз айният дода намешавад, ба ҳамон маҷмуи тасаввуроти офтобӣ тааллуқ дорад, ки Наврӯз низ ҷузъи он мебошад. Офтоб дар ин замина ҳамчун намоди қонуниятнокии ҳокимият, фарри шоҳӣ ва тартиби кайҳонӣ маънидод мешуд.

Аз ҳамин лиҳоз, гарчанде худи Наврӯз дар нишонаҳои ашконӣ ба таври мустақим бозтоб нашудааст, онҳо метавонанд ҳамчун таҷассумгари ҷаҳонбинии митроӣ арзёбӣ шаванд, ки Наврӯз бар пояи он шакл гирифтааст.

Дар муҳити сосонӣ намодҳои астрономӣ ба таври густурда ва мураттаб дар иконографияи сиккаҳо ворид мегарданд. Таҳқиқи тағйироти сикказании Ардашери I нишон медиҳад, ки таҳкими ҳокимияти шоҳӣ бо истифода аз намодҳои астралӣ иртиботи зич дорад.

Дар ибтидои ҳукмронии ӯ ҳилол ҷойгоҳи намоён мегирад, ки намоди такроршавии вақт ва ҳаракати мунтазами Моҳ мебошад. Бо таҳкими мақоми шоҳаншоҳӣ, ба ин намод ситора ё Офтоб илова мегардад, ки таҷассумгари болоравии мақоми кайҳонии ҳокимият аст.

Ин тағйирот нишон медиҳад, ки намодҳои осмонӣ ҳамчун воситаи тасдиқи қонунӣ будан ва аз тарафи умум эътироф шудани ҳокимият мавриди арзёбӣ қарор гиранд.

Дар муҳити сосонӣ намодҳои астрономӣ ба таври густурда ва мураттаб дар иконографияи сиккаҳо ворид мегарданд. Таҳқиқи тағйироти сикказании Ардашери I нишон медиҳад, ки таҳкими ҳокимияти шоҳӣ бо истифода аз намодҳои астралӣ иртиботи зич дорад.

Дар ибтидои ҳукмронии ӯ ҳилол ҷойгоҳи намоён мегирад, ки намоди такроршавии вақт ва ҳаракати мунтазами Моҳ мебошад. Бо таҳкими мақоми шоҳаншоҳӣ, ба ин намод ситора ё Офтоб илова мегардад, ки таҷассумгари болоравии мақоми кайҳонии ҳокимият аст.

Ин раванд нишон медиҳад, ки намодҳои осмонӣ ҳамчун воситаи асосноккунии маънавӣ ва қонуниятмандии ҳокимият мавриди истифода қарор мегирифтанд. Дар марҳилаи баъдӣ ин вазифаи намодӣ танҳо ба сатҳи сикка маҳдуд намонда, ба аломатҳои шоҳии ҳокимият низ интиқол меёбад.

Бо қабули тоҷи сосонӣ бо кураи болои тоҷ (коримбос) вазифаи намодии ситора ва ҳилол тадриҷан ба ҳамин унсур интиқол меёбад, зеро коримбос ҳамчун таҷассумгари фарри шоҳӣ ва қувваи илоҳӣ маънидод мешуд.

Бо вуҷуди ин, дар баъзе намунаҳо, аз ҷумла дар давраи Шопури III ҳилол дар пушти тоҷ боз ҳам дида мешавад, ки идомаи анъанаи намодгузории нуҷумиро нишон медиҳад.

Тасвири ин унсурҳо дар сиккаҳои сосонӣ шаҳодат медиҳад, ки ҷаҳонбинии космологӣ на танҳо дар ойинҳо, балки дар низоми иқтисодӣ ва сиёсӣ низ ҷойгоҳи устувор доштааст. Бо густариши ислом намодҳои тасвирӣ тадриҷан ҷойи худро ба матни хаттӣ медиҳанд, аммо анъанаи астрономӣ ва намодшиносӣ пурра аз байн намеравад.

Дар фазои маҳаллии эронӣ бисёр унсурҳои пешисломӣ дар шакли нав идома меёбанд. Ин раванд махсусан дар давраи Сомониён мушоҳида мешавад, ки дар он эҳёи унсурҳои фарҳанги эронӣ дар доираи идеологияи исломӣ сурат мегирад.

Дар сиккаҳои Сомониён гоҳе намоди ситора ба назар мерасад, ки онро метавон ҳамчун идомаи суннати намодгузории осмонӣ арзёбӣ кард.

Ин намод ҳарчанд дигар маънои мустақими мазҳабии пешисломиро надорад, ҳамоно ба мафҳуми тартиби кайҳонӣ, гардиши мунтазами вақт ва қонуниятмандии ҳокимият ишора мекунад. Ба ин маънӣ, аз муҳити кушонӣ то ашконӣ, аз сосонӣ то давраи аввали ислом ва сомонӣ метавон як силсилаи муттасили истифодаи намодҳои Офтоб, Моҳ ва ситорагонро мушоҳида намуд, ки онҳо на танҳо унсурҳои ороишӣ, балки таҷассумгари ҷаҳонбинии астрономӣ мебошанд.

Наврӯз дар ҳамин низом ҷой гирифта, ҳамчун ҷашни аз гардиши солонаи Замин дар атрофи Офтоб ва лаҳзаи эътидоли баҳорӣ маншаъгирифта бар пояи ҳамин тасаввуроти кайҳонӣ ташаккул ёфтааст.

Дар маҷмуъ, Наврӯзро метавон ҳамчун падидаи мураккаби илмӣ-фарҳангӣ арзёбӣ намуд, ки дар он донишҳои нуҷумии қадим, ниёзҳои кишоварзӣ, шинохти табиат ва намодгузории сиёсӣ ба ҳам омадаанд.

Пайванди он бо баробаршавии шабу рӯз, оғози афзоиши тӯли рӯз ва таҷдиди даври сол нишон медиҳад, ки Наврӯз бар пояи фаҳмиши қонунияти кайҳонӣ ташаккул ёфтааст.

Ин пояҳои астрономӣ на танҳо дар тақвим ва ойин, балки дар фарҳанги моддӣ, аз ҷумла дар сиккаҳо ва нишонаҳои давлатӣ таҷассум ёфтаанд. Аз ҳамин лиҳоз Наврӯзро метавон намунаи барҷастаи пайвастагии илм, табиат ва фарҳанг дар тамаддуни ориёӣ донист, ки дар он нуҷум ҳамчун пояи назариявии ташаккули ойин ва низоми вақт зуҳур мекунад.

Дар замони муосир низ идомаи суннати намодгузории осмонӣ дар нишонаҳои давлатӣ мушоҳида мешавад.

Аз ҷумла, дар парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷой доштани ситораҳо ва тоҷ, инчунин инъикоси ситора дар штандарти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонро метавон ҳамчун идомаи анъанаи намодшиносии кайҳонӣ арзёбӣ намуд, ки решаҳои он ба тасаввуроти бостонӣ дар бораи низоми осмонӣ, гардиши мунтазами вақт (даври фалакӣ) ва қонуниятмандии ҳокимият мерасад.

Ситора дар ин нишонаҳо на танҳо унсури ороишӣ, балки намоди иртиботи давлат бо низоми кайҳонӣ ва таърихи фарҳангии худ мебошад.

Ба ҳамин маънӣ, ворид гардидани ин намодҳо ба нишонаҳои давлатии муосир нишон медиҳад, ки тасаввуроти астрономӣ ва космологӣ, ки Наврӯз бар пояи онҳо ташаккул ёфтааст, дар шакли дигар ба давраи нав интиқол ёфтаанд.

Абдувалӣ ШАРИФЗОДА , мудири шуъбаи таърихи илм ва техникаи Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониши Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, номзади илмҳои таърих АКС: АМИТ «Ховар».

Рубрика: Автомобили и рынки. Читать весь текст на khovar.tj.

Uzbekistán introdujo un certificado PE de dos etapas Uzbekistán ha aprobado un nuevo procedimiento para certificar a los profesores de educación física en las escuelas secundarias generales, introducien...

Shavkat Mirziyoyev congratulated the people of Uzbekistan on Ramadan Hayit President Shavkat Mirziyoyev congratulated the people of Uzbekistan on the holiday of Ramadan Hayit. It should be noted that, based on a special decr...

Uzbekistan introduced a two-stage PE certificate Uzbekistan has approved a new procedure for certifying physical education teachers in general secondary schools, introducing a two-stage assessment s...

Bu şəxslər ömürlük pensiya ALACAQ – Ali Məhkəmə qərar verdi Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati kollegiyası əlillik dövründə pensiya yaşına çatmış şəxsə əlilliliyə görə əmək pensiyasının müddətsi...

İmtahanlarla bağlı problem davam edir: Nəticələrin ləğvi mümkündürmü? Bu il martın 9-da və 15-də keçirilmiş buraxılış imtahanları cəmiyyətdə geniş etirazlara səbəb olub. Sosial şəbəkələrdə çoxlu sayda “Suallar çox çətin...

Alloh taolo aytadi: “Bandam Men haqimda qanday gumon qilsa, shundayman. Meni eslasa, u bilan birgaman…” Nabiy sollallohu alayhi vasallam shunday dedilar: Alloh taolo aytadi: “Bandam Men haqimda qanday gumon qilsa, shundayman. Meni eslasa, u bilan birgam...

Raqs sabab sog‘lig‘ini tiklagan, orzusidagi insonga turmushga chiqqan, taxallusi bilan tanilgan Parizoda haqida Parizoda taxallusi bilan tanilgan raqqosa Dilnoza Safarova 7 yoshida sanʼatga qadam qo‘ygan. Salkam 30 yillik tajriba uning xalq mehrini qozonishiga ...

Запущен сервис ABB-eSIM! В рамках нового этапа стратегического развития Банк ABB расширяет экосистему lifestyle-банкинга, предлагая путешественникам удобные сервисы на одной ...

«Лаборатория Касперского»: как защитить детей в Азербайджане от киберугроз в онлайн-играх Онлайн-игры остаются одной из самых популярных форм досуга среди детей и подростков, в том числе в Азербайджане. В период длинных праздничных каникул...

Жеңіліс арқылы жеткен жеңіс: Елдос Сметов феномені Елдос Сметов — Қазақстанның ең танымал дзюдошыларының бірі, ел намысын әлемдік аренада абыроймен қорғап жүрген Олимпиада чемпионы. Ол 1992 жылы 9 қыр...

ҚАЗАҚТЫҢ ЖАС БАРЫСЫ Жетістікке әр адам әртүрлі жолмен жетеді. Бірі білім арқылы биіктерді бағындырса, енді бірі өмірдің қиындықтарына төтеп беру арқылы шыңдалады. Ал бүг...

Жайық. Ертіс. Айтыс Алаштың асыл мұрасы – айтыс өнері қасиетті Абай жерінде тағы бір мәрте жаңғырып, ұлттық рухты асқақтатқан айтулы мәдени оқиғаға айналды. Наурызнама о...

Абай облысында әлеуметтік қолдау күшейіп, қызметтер цифрландырылып жатыр Абай облысында халықты әлеуметтік қорғау тетіктерін жетілдіру бағытындағы жүйелі жұмыстар жалғасып жатыр. Әсіресе, медициналық-әлеуметтік сараптаманы...

China, Uzbekistan Lead Migration to Kazakhstan for Permanent Residence in 2025 The Astana Times provides news and information from Kazakhstan and around the world. ALMATY – Nearly 24,000 people moved to Kazakhstan for permanent ...

Kazakhstan’s Aviation Chief on Growth, Safety and Future Workforce The Astana Times provides news and information from Kazakhstan and around the world. ASTANA — As Kazakhstan seeks to position itself as Central Asia’...

Наурыз мейрамы парсылардан келген бе? Алдағы уақытта Ұлыстың ұлы күні Наурыз мерекесі келе жатыр. Барлық қазақ халқы бұл күнді ерекше құрметтейді. Алайда кей кезде Наурыз мейрамы қазақтар...

Мойнымнан қылқындырды: Екі баласынан жәбір көрген әке тың деректерді айтты Жетісу облысы Ақсу ауданы Жансүгіров ауылының 62 жастағы тұрғыны Бақытбек Қадыш бірнеше жыл бойы екі баласынан жәбір көріп келеді. Қос ұлдың көксеген...

Futbol xəstəsi olmaq axmaqlıqdır Futbol oynamaq sağlamlıq üçün yaxşı bir vərdişdir. Futbola baxıb zövq almaq da eləcə. Futbol xəstəsi olmaq isə sadəcə axmaqlıqdır. Dindar olmaq düzən...

Abşeron rayonunda iftar süfrəsi açıldı Abşeron Rayon İcra Hakimiyyətinin təşkilatçılığı ilə ölkəmizin bütövlüyü uğrunda şəhidlik zirvəsinə ucalan qəhrəmanlarımızın əziz xatirəsinə iftar sü...

Афганистан жана Пакистан майрамдын айынан согуш аракеттерин токтотту Тараптар Катар, Түркия жана Сауд Аравиясынын демилгеси менен убактылуу согуш аракеттерин токтотуу боюнча макулдашышты.Афганистан жана Пакистан убакты...

Vüqar Qurbanovun səhvi nə idi? nsana həyatda yüksək etimad bir dəfə verilir, amma onu doğrultmaq üçün hər gün əzmlə işləmək lazımdır. Görünür, Vüqar Qurbanov bu həqiqəti təzə öyrən...

Ürək və damar xəstəlikləri olanlar bu xəbəri mütləq oxusun! - Türkiyəli professor sizi müalicə edəcək Tibb sahəsində əldə etdiyi uğurlar və beynəlxalq təcrübəsi ilə seçilən türkiyəli Prof. Dr. Yalçın Gökoğlan kardiologiya sahəsində həm klinik, həm də ...

Астанада Ұлттық шұғыл медицинаны үйлестіру орталығында конференция өтті Астана қаласында Ұлттық шұғыл медицинаны үйлестіру орталығының базасында «Емдеуге жатқызуға дейінгі және госпиталдық кезеңдегі жүрек-өкпе реанимацияс...

Қостанай облысында 4 мыңнан астам педагог кітап оқу марафонына қатысты Қостанай облысындағы 15 кітаптан оқыған 4,3 мыңнан астам педагог «Кітап оқитын педагог» байқауының бірінші (мектеп ішілік) іріктеу кезеңінен онлайн-т...

Қазаққа жақын саналатын елде саяси талас басталды Қазір мемлекетті басқарып отырған Премьер-министр Виктор Орбанның орнында қалу мүмкіндігі күн сайын азайып барады. Бірақ оның мансабындағы бұл құлдыр...

Өзбекстан әлемде жоқ бизнес түрімен айналысып, Қытай мен Үндістанға жетіп алды Өзбекстан тұт плантацияларын ауқымды түрде күрт кеңейтуге кірісті. Ал, мемлекет бұл саланы қаржылай қуатты қолдауды жүйелі түрде күшейтуде. Алдағы сә...

Usbekistan führte ein zweistufiges PE-Zertifikat ein Usbekistan hat ein neues Verfahren zur Zertifizierung von Sportlehrkräften an allgemeinbildenden Sekundarschulen verabschiedet und damit ein zweistuf...

Russische Drohnen griffen die Westukraine an Eine russische Drohne traf am Abend des 18. März die regionale Zentrale des Sicherheitsdienstes der Ukraine in der westlichen Region Lwiw, wie der Le...

Bakıda “Metro Hackathon” təşkile diləcək AZCON Holding şirkətlərindən olan “Bakı Metropoliteni” QSC yeni layihəyə − “Metro Hackathon”a start verir. Süni intellekt (AI) əsaslı bu proqram metr...

Екібастұз моноқала санатынан шықты ҚР Ұлттық экономика министрлігі еліміздегі моноқалалар тізбесін жаңартты. Тиісті өзгеріс «Қазақстан Республикасы моноқалаларының тізбесін бекіту тура...

Жамбыл облысында Қазақстандағы ең ірі жел электр станциясының құрылысы басталды Жамбыл облысының әкімі Ербол Қарашөкеев Мойынқұм ауданында қуаты 1 ГВт болатын жел электр станциясының құрылыс алаңына капсула салу рәсіміне қатысты....

Түркияда 27-28 мартта эл аралык трейл жарышы Alanya Ultra Trail өтөт Трейл-жарыш Антальянын жашыруун бермети саналган Аланьяда өтмөкчү Түркия ар түрдүү спорт тармактарында өткөрүлгөн эл аралык деңгээлдеги иш-чаралардын...

Royal central park – The Essence подсекциясынын курулушун баштоо – кошумча 5% жеңилдик Бишкекте Royal Central Park мегакомплексинин биринчи бөлүгү болгон The Essence подсекциясында 5 турак үйдүн курулушу башталып, сатып алуучулар үчүн 5...

MPL: "Zirə" "Karvan-Yevlax"ı yendi, "Sabah" "Sumqayıt"ı məğlub etdi Misli Premyer Liqasında XXV turun oyunları keçirilir. Fanat.Az xəbər verir ki, turun ikinci günündə daha iki qarşılaşma baş tutacaq. Əvvəlcə autsayde...

Anatoli Banişevskinin xatirəsinə həsr olunan "Bakı Kuboku" beynəlxalq turniri başlayıb "Neftçi" və Rusiyanın "Dinamo" (Moskva) klubunun birgə təşkilatçılığı ilə Azərbaycan futbolunun əfsanəsi, unudulmaz "9 nömrə" Anatoli Banişevskinin x...

Bankların rəsmi səhifələrinin oxşarını yaradaraq kiberdələduzluqlar edən haker şəbəkəsi aşkarlanıb Daxili İşlər Nazirliyinin Kibercinayətkarlıqla Mübarizə Baş İdarəsi (KMBİ) tərəfindən həyata keçirilən əməliyyat-texniki tədbirlər nəticəsində bank v...

Әр азамат үшін маңызды сәт Осындай форматтағы кездесулердің бірі бүгін «Тараз» әлеуметтік кәсіпкерлік корпорациясы» акционерлік қоғамына қарасты «Zhambyl Invest» фронт-офисында...

Өңірде жемқорлық тәуекелерін жою шаралары қарқынды түрде жүргізілуде Осы бағытта ҚР Мемлекеттік қызметі істері агенттінің Жамбыл облысы бойынша департаменті ҚР «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңында көзде...

Yaşı 50 dən yuxarı olanların NƏZƏRİNƏ Səhər oyandıqdan dərhal sonra bir çox insan ilk növbədə qəhvə fincanına əllərini uzadır. Lakin qastroenteroloqlar bildirirlər ki, bu, həzm sistemi sa...

Elektronika mağazalarında şok: Alıcılar diqqətli olsun – Antiinhisar xəbərdarlıq etdi Elektronika bazarında son dövrlər geniş yayılan “faizsiz, komissiyasız və ilkin ödənişsiz kredit” vədləri alıcıların diqqətini cəlb etsə də, reallıqd...

Bu şəxslərin maaşları ARTDI – SƏRƏNCAM Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasının bəzi dövlət orqanlarının rəhbər işçilərinə yeni vəzifə maaşlarının müəyyən edilməsi və bununla əlaq...

Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston xalqini Ramazon hayiti bilan tabrikladi Prezident Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston xalqiga Ramazon hayiti tabrigi yo‘lladi. Maxsus qaror asosida aholining ehtiyojmand qatlamlarini qo‘llab-quv...

O'zbekiston ikki bosqichli PE sertifikatini joriy qildi O'zbekistonda umumiy o'rta ta'lim maktablaridagi jismoniy tarbiya o'qituvchilarini attestatsiyadan o'tkazishning yangi tartibi tasdiqlandi, unda ta'l...

Тіршілік сирек емес: астероидтар Әлемнің ДНҚ-ны өзі «жасайтынын» дәлелдеді Адамзат алғаш рет астероидтарға аппараттар жіберіп, олардың заттарын Жерге жеткізгенде, ғалымдардың күткені аса үлкен емес еді. Олар қарапайым органи...

Қазақстан және ежелгі жазу құпиясы: қазақтардың өз өркениеті болды ма? Жақында ғана дала тек ауызша дәстүр кеңістігі ретінде қабылданатын. Көшпенділер, шексіз көкжиек, ұрпақтан ұрпаққа берілетін жад. Ал жазу мәдениеті кө...

Өзбекстан екі кезеңді PE сертификатын енгізді Өзбекстанда жалпы орта білім беретін мектептердегі дене шынықтыру мұғалімдерін сертификаттаудың жаңа тәртібі бекітілді, онда оқыту сапасы мен кәсіби ...

Блогерон ва хабарнигорони расонаҳои хориҷӣ барои инъикоси Наврӯз ба Тоҷикистон меоянд ДУШАНБЕ, 19.03.2026 /АМИТ «Ховар»/. Бо мақсади тарғибу ташвиқи имконоти сайёҳии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва инъикоси васеи Ҷашни байналмилалии Наврӯз ба Т...

Наврӯз дар рӯи замин сулҳ ва дӯстӣ меофарад ДУШАНБЕ, 19.03.2026 /АМИТ «Ховар»/. Ҷашни Наврӯз, ки аз таърихи куҳани мардуми ориёӣ то ба имрӯз расидааст, гузаштаи таърихии мо — тоҷиконро бо...

Бишкекте көптөгөн парктарды жана скверлерди жаңыртат – тизмеси 2026-жылы Бишкекте көптөгөн парктар жана скверлерди реконструкциялоо пландалууда, деп билдирди борбордун мэриясы. Проекттин жоопкерчилигин муниципалд...

Кыргызстан жана Кытай биргелешип оорукананын жана салттуу медицина борборунун түзүлүшүн талкуулашты 2026-жылдын 19-мартында Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинде министр Дамир Осмонов менен Кытайдын элчиси Лю Цзянпиндин ортосунда ж...

Марста өзендер болған: NASA жаңа дәлел тапты Марс планетасының бетінде бұрын су болғаны туралы дәлелдер артып келеді. NASA-ның «Perseverance» марсоходы георадар көмегімен жер астынан ежелгі өзен...

АҚШ Пәкістанды қауіпті елдердің қатарына қосты АҚШ барлау қызметінің соңғы бағалауы халықаралық қауіпсіздік күн тәртібінде жаңа пікірталас туғызды. Вашингтон Пәкістанды Ресей, Қытай, Солтүстік Кор...

“ყველასგან განსხვავებული იყო გარეგნობით თუ ხასიათით. ვირტუოზულად უკრავდა ჩელოზე…” – რას იხსენებენ მეგობრები მეუფე შიოზე საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიაში ისტორიული პროცესები მიმდინარეობს. საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქის ილია მეორის ...

ადგილობრივი ექსპორტი არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში 412.9%-ით, ჩინეთში 325.6%-ით გაიზარდა – რა პროდუქტებს ვყიდით საქართველოდან ადგილობრივი ექსპორტი არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში წლიურად 412.9%-ით, ჩინეთში 325.6%-ით გაიზარდა. კერძოდ, საქსტატის მიერ გამოქვეყნებუ...

Абай облысында медициналық ұйымдарға қатысты шағымдар саны азайды Абай облысы бойынша «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ филиалы директорының орынбасары азаматтардың өтініштері мен медициналық ұйымдарға қ...

Облыс әкімі айтыскерлермен және өнерпаздармен кездесті Ертең Семейдегі Абай атындағы театрда облыс әкімдігінің қолдауымен және «Amanat» партиясы мен Айтыс ақындары мен жыршы-термешілердің халықаралық одағ...

Chavkat Mirziyoyev félicite le peuple ouzbek pour l'Aïd al-Fitr Le président Chavkat Mirziyoyev a adressé ses vœux au peuple ouzbek à l'occasion de l'Aïd al-Fitr. Il convient de souligner qu'en vertu d'une décisio...

L’Ouzbékistan a lancé un certificat PE en deux étapes L’Ouzbékistan a approuvé une nouvelle procédure de certification des enseignants d’éducation physique dans les établissements d’enseignement secondai...

Қазақстанда бұрын-соңды болмаған айыппұлдар енгізіледі 2025 жылғы 30 желтоқсанда 3 заңнан тұратын топтамаға қол қойылған еді. Пакетке «Құқық бұзушылық профилактикасы туралы», «ҚР кейбір заңнамалық актілер...

ШҚО-да медицинаға түсетін жүктеме артып келеді: өзекті мәселелер талқыланды Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінде денсаулық сақтау жүйесінің жыл басынан бергі жұмысы қорытындыланып, алдағы кезеңге арналған басым міндеттер айқынд...

Өскемен колледжінде автоматтандырылған жобалау кабинеті ашылды Жоғары техникалық-гуманитарлық колледжінде Үлбі металлургиялық зауытының автоматтандырылған жобалау және өндіріс технологиялары кабинеті ашылды, деп ...

Özbekistan iki aşamalı PE sertifikasını başlattı Özbekistan, genel ortaöğretim okullarındaki beden eğitimi öğretmenlerinin sertifikasyonu için yeni bir usulü onayladı ve hem öğretim kalitesini hem d...

Rus dronları Batı Ukrayna'yı vurdu Bölgesel askeri idare başkanı Maksym Kozytskyi'ye göre, 18 Mart akşamı bir Rus insansız hava aracı Ukrayna Güvenlik Servisi'nin batıdaki Lviv bölgesi...

Төрт пе, әлде бесеу ме? «Оңтүстік мұхит» құпиясы STEPPENEWS.KZ: Егер сізден біреу «Дүниежүзінде неше мұхит бар?» деп сұраса, нық сеніммен «Бесеу!» деп жауап беріңіз. Көпшілігіміз мектеп қабырғасында...

Көне жыл басынан – «Наурызнамаға» дейін STEPPENEWS.KZ: Наурыз – тек көже ішіп, киіз үй тігу емес. Бұл – қазақтың қыс бойғы тіршілік үшін күресінің жеңісі, үнем мен берекенің салтанаты. Бүгі...

«NЕFTCHI» O‘ZBЕKISTON SUPЕRKUBOGI – 2026 G‘OLIBI! Yakshanba kuni barcha futbol ishqibozlarining diqqat e’tibori Andijondagi «Bobur Arena» o‘yingohiga qaratildi.Aynan shu yerda O‘zbekiston...

Названі найнадійніші вживані кросовери, які варто купувати Сегмент кросоверів та позашляховиків залишається найпопулярнішим на автомобільному ринку України, як серед нових, так і серед вживаних транспортних з...

Как легально купить номера на машину в Украине Отсутствие или повреждение государственного номерного знака — страшный сон любого водителя. Оторванная в глубокой луже пластиковая рамка, мелкое ДТП ...

БҚО әкімі ауысты Нариман Төреғалиев Батыс Қазақстан облысының әкімі болып тағайындалды, — деп хабарлайды Massaget.kz тілшісі Ақорданың баспасөз қызметіне сілтем...

«Сіз келіндерге үлгі боламын деп ойлайсыз ба?» Келіндерге ақыл айтқан Айнұр Тұрсынбаева сынға қалды Айтыскер ақын Айнұр Тұрсынбаева енесімен бірге тұрғысы келмейтін келіндерге ақыл айтып, желі қолданушыларының сынына қалды, — деп хабарлайды Ma...

30 manatlıq cərimənin səbəbi nədir? İlhamə VəliSon günlər ictimaiyyət arasında yaşayış yeri ilə bağlı cərimələnmə müzakirə olmaqdadır. Hətta cərimələnən vətəndaşlar müxtəlif platformala...

Milli kimliyimizdə dilimizin rolu: Azərbaycan dilinin mədəniyyət missiyası Əlisafa Mehdi, BDU-nun jurnalistika fakültəsinin “Yeni Media və Kommunikasiya Nəzəriyyəsi Kafedrasının müəllimi Ölkə vətəndaşlarının tarixi yaddaşını...

Sumqayıtda Qubadlı ictimaiyyətinin iştirakı ilə möhtəşəm Novruz şənliyi keçirildi – FOTOLAR Qubadlı Rayon İcra Hakimiyyətinin təşkilatçılığı ilə 17 mart 2026-cı il tarixində Sumqayıt şəhərində yerləşən 28 May Mədəniyyət Evinin qarşısında xal...

"Hər ocağa firavanlıq və bol ruzi-bərəkət diləyirəm..." - İcra başçısından bayram təbriki Cəlilabad rayon icra hakimiyyətinin başçısı Rafiq Cəlilovun Novruz və Müqəddəs Ramazan Bayramı münasibətilə rayon sakinlərini təbrik edib. Mecra.az x...

Bu məmurların maaşları artırıldı - Fərman Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasının bəzi dövlət orqanlarının rəhbər işçilərinə yeni vəzifə maaşlarının müəyyən edilməsi və bununla əlaq...

Russische Drohnen griffen die Westukraine an Eine russische Drohne traf am Abend des 18. März die regionale Zentrale des Sicherheitsdienstes der Ukraine in der westlichen Region Lwiw, wie der Le...

Sürətli yeriyən insanlar adətən bu 7 xarakter xüsusiyyətinə malik olurlar Bəzi insanlar ətrafdakılardan daha sürətli yeriyir, hətta tələsməsələr belə. Psixoloqların fikrincə, bu vərdiş insanın xarakteri və daxili ritmi haqq...

Alimlər Şimal dənizinin dibində "itmiş dünya" tapdı Minilliklər əvvəl Böyük Britaniyanın şərq sahilləri Şimal-Qərbi Avropanın geniş əraziləri ilə birləşmişdi. Doggerlend kimi tanınan bu “itmiş dü...

Қытай қазағының көрген қорлығы: Жетісуда етікші әкелерін қос ұлы ұрып-соққан Фото: видеодан скриншот Жетісу облысының екі тұрғыны өз әкесін соққыға жығып, қорлық көрсеткен, деп хабарлайды Todayinfo.kz ақпараттық порталы. Оқиға...

Дариғаның дәуренін тежеу: Боқаевтың қамалуының астарында жатқан ақиқат Саясаткер Санжар Боқаевтың ұсталуына қатысты істің астарында экс-әкім Досаевтың беделіне жасалған шабуыл мен Дариға Назарбаеваның ықпалын тежеу ниеті...

Полиция Әсет Матаевты адвокаттардан неге жасырып отыр? Фото: Ашық дереккөзденКеше шыққан жаңалықтарға бастапқыда сенгісі келмегендер көп болды, әсіресе «ҚазТАГ» ақпарат агенттігінің жетекшісімен тікелей к...

Мемлекет басшысы әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіне барды Фото: АқордаПрезидент Қасым-Жомарт Тоқаев Алматы қаласына жұмыс сапары аясында әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылыми әлеуетімен таны...

«Ұлттың бас музыкалық аспабын самолетке мінгізе алмай жүріп, домбыра күнін тойлау деген не тәлпіштік» — Ерлан Төлеутай Дәстүрлі әнші Ерлан Төлеутай Ұлттық домбыра күні қарсаңында отандық әуекомпанияларға қатысты тағы бір жазба жариялады. Әншінің айтуынша, домбырасын С...

«Ұрып-соғып, ауыл шетіне тастап кетті»: Жетісулық қария өз ұлдарынан қорлық көргенін айтып, көмек сұрады Жетісу облысы Ақсу ауданында екі ауыл тұрғыны өз әкесін ұрып-соқты және қорлады деген күдікке ілінді. Оқиға Ақсу ауданындағы ауылдардың бірінде тірке...

GÜNÜN QOROSKOPU: Münasibətlərdə nəfəs almaq istəyirsiniz... Bakıvaxtı.az dünyanın nüfuzlu və məşhur ulduz falları portalları "Horoscope" və "Astrology"yə istinadən bu günün qoroskopunu təqdim edirBu gün səma s...

Azər Badamov: Dövlət qulluğunda əməkhaqqı sistemi yenidən qurulur Dövlət qulluğunda əməkhaqqı sistemi daha müasir və təkmil əsaslarla yenidən qurulur.Bakıvaxtı.az xəbər verir ki, bunu APA-ya açıqlamasında Milli Məcl...

«Обал сауабы Жүрсін Ерманға болсын»: Айтақын Бұлғақов ұстазы Қонысбай Әбіловтің инфаркт алуына не әсер еткенін айтты Айтақын Бұлғақов Жүрсін Ерманнан қысым көргенін айтты, — деп хабарлайды Massaget.kz тілшісі. Бұл туралы ол «Айтыс Strike» бағдарламас...

Migrant kutilmagan falokat tufayli urushdan qutulib qoldi Jinoyat ishlari bo‘yicha Jomboy tuman sudida Rossiya Federatsiyasi hududida jazo o‘tayotgan vaqtida yollanib, qo‘shni davlatdagi harbiy harakatlarda ...

Rossiyada tug‘ilish darajasi qiyinligicha qolmoqda – vazir Rossiyaning demografik holati hali ham qiyinligicha qolmoqda. Rossiya Federatsiyasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vaziri Anton Kotyakovn...

Қарулану жарысы: Әлемде 16 мың зымыран пайда болуы мүмкін Әлемде зымырандық қарулану мен әскери технологиялар жарысы жаңа кезең басатлды. АҚШ барлау қызметінің соңғы бағалауы бұл үрдістің тек аймақтық емес, ...

ՀՀ ԿԲ–ն կարող է անցնել ավելի խիստ հռետորաբանության և տոկոսադրույքի բարձրացման․Freedom Broker Armenia(ԲԱՑԱՌԻԿ) ԵՐԵՎԱՆ, 18 մարտի․/ԱՌԿԱ/․ Հայաստանի Կենտրոնական բանկի կողմից առավել խիստ դրամավարկային հռետորաբանությանն անցնելու և կարճաժամկետ հեռանկարում տոկոսադրու...

Bu icra başçıları bayramı həbsdə qarşılayır - FOTO Son illərdə Azərbaycanda bir neçə sabiq icra başçısı korrupsiya və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə ittihamları ilə həbs olunub. Ağır cinayət i...

İlham Əliyev maaşlarla bağlı FƏRMAN İMZALADI Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasının bəzi dövlət orqanlarının rəhbər işçilərinə yeni vəzifə maaşlarının müəyyən edilməsi və bununla əlaq...

Доходы от туризма в Монголии достигли $1 млрд на фоне резкого роста числа интуристов CentralAsia представляет статью г-жи Марги Манлапиг, авторитетного журналиста сайта Travel Daily Media, в которой рассматриваются перспективы монголь...

Кафе корейских десертов «Dessert39» зафиксировало рекордные продажи в Монголии Согласно информации от MiddleAsianNews, корейская сеть Dessert39 сообщила о рекордных продажах в своих монгольских магазинах, что подчеркивает увелич...

Central Bank of Armenia may switch to hawkish rhetoric and raise rate – Freedom Broker Armenia (EXCLUSIVE) YEREVAN, March 18. /ARKA/. The likelihood of the Central Bank of Armenia switching to tougher monetary rhetoric and potentially raising the rate in t...

Armenia has introduced a new model for assessing public debt sustainability YEREVAN, March 18. /ARKA/. Armenia has introduced a new model for assessing public debt sustainability, while maintaining the previous ones. This was...

ҚМДБ: Ораза айт құтты болсын! «Аса қамқор ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын! Барлық мақтау Аллаға тән. Ардақты Пайғамбарымыз Мұхаммедке Алланың салауаты мен сәлемі болсын!...

In Bishkek, many parks and squares will be renovated – list In 2026, the reconstruction of many parks and squares is planned in Bishkek, as reported by the city administration. The responsible parties for the ...

Kyrgyzstan and China Discussed the Creation of a Joint Hospital and Traditional Medicine Center On March 19, 2026, a meeting took place at the Ministry of Health of the Kyrgyz Republic between Minister Damir Osmonov and Chinese Ambassador Liu Ji...

Shavkat Mirziyoyev felicita al pueblo de Uzbekistán por el Eid al-Fitr El presidente Shavkat Mirziyoyev envió un mensaje de felicitación por el Eid al-Fitr al pueblo de Uzbekistán. Es necesario destacar que, en virtud de...

Time for a Sea Change The Astana Times provides news and information from Kazakhstan and around the world. A conversation with the UNDP Resident Representative in Kazakhst...

Tunda ovqatlanish odati qanday salbiy oqibatlarga olib keladi? Ba’zilar aynan uxlashdan oldin kechki taom yeyishni odatga aylantirgan. Bu turli omillar bilan izohlanadi: ayrimlar och qorin bilan uyquga keta olmay...

Qaysi davlatda eng baxtli odamlar yashaydi? 2026-yilgi World Happiness Report hisobotiga ko‘ra, Finlyandiya ketma-ket to‘qqizinchi yil dunyodagi eng baxtli davlat deb topildi. Uning ortidan Isl...

New Square, Road Repairs. The Mayor of Bishkek Checked the Progress of Work at Several Sites In Bishkek, Mayor Aibek Junushaliev, together with representatives of city services, organized an on-site meeting during which the condition of sever...

Льготное кредитование животноводства началось в Казахстане Источник фото: ElDala.kz Аграрная кредитная корпорация (АКК, дочерняя организация Национального инвестиционного холдинга «Байтерек») объя...

“Ұрып-соғып, далаға тастап кетті“. Жетісу облысында ер адам туған ұлдарынан қорлық көргенін айтты Жетісу облысының екі тұрғыны өз әкесін соққыға жығып, оған қорлық көрсетті деп айыпталды, — деп хабарлайды Massaget.kz тілшісі. Оқиға Ақсу ауда...

Наурыздағы бата мен тілек: Дәстүрдің мәні неде? Наурыз – жаңа өмірдің, жақсылық пен молшылықтың бастауы. Бұл күн тек көктемнің келуін білдірмейді, ол адамдарды жақындастырып, жүрекке жылылық сыйлай...

Бұрынғы шенеунік Жақсылық Омар сотта кінәсін толық мойындады Өскеменде күдікке ілінгенге дейін ШҚО әкімінің орынбасары әрі Өскемен қаласының әкімі болып қызмет атқарған Жақсылық Омар сотта өз кінәсін толық мойы...

Time for a Sea Change The Astana Times provides news and information from Kazakhstan and around the world. A conversation with the UNDP Resident Representative in Kazakhst...

Мемлекеттік корпорацияның сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша ресми түсіндірмесі Бұқаралық ақпарат құралдарында таралып жатқан мәліметтерге байланысты «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясы төмендегіні хабарлайды, ...

Жақсылық Омар кінәсін толық мойындады: 20 млн сұрап, Toyota Camry-ді иемденген Шығыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары Жақсылық Омар сотта өзіне тағылған «Алаяқтық» және «Пара алу» баптары бойынша кінәсін ...

The volume of accommodation and food services in Uzbekistan has grown sharply Since the beginning of 2026, there has been a noticeable revival in the service sector in the country. In particular, the total volume of accommodati...

Sağlamlığınızı gücləndirin: Həftəlik ərzaq siyahınız üçün tövsiyə edilən 6 təzə ot Təzə otlar yeməklərinizə fərqli bir dad qatmaqdan daha çox şey edir; onlar ümumi sağlamlığı dəstəkləyən aktiv birləşmələri və antioksidanları sayəsin...

İmtahanlarla bağl